HearHere HistorEsch

„Wéi ech den Héichuewen C fir d’éischt gesinn hunn – ech sinn net oft drop geklomm – ass mir schlecht ginn. Et war wéi e Monster, nach méi grouss wéi A an B. En hat eng Héicht vu 100 Meter! En Héichuewen gëtt ëmmer um Duerchmiesser vu sengem *creusé* gemooss; A hat 8 Meter, B hat 9,2 Meter, C hat 11,2 Meter. Dir gouf schwindlech, wann s du dëst Monster gesinn hues. Ech hu mir geduecht: Zéck dech, du muss dorunner schaffen. Also gouf C gebaut a gouf ugefeiert. Et huet fantastesch geschafft. Natierlech war et ganz modern, voll elektronesch gesteiert. Et goufe keng analog Instrumenter méi, déi gewisen hunn, wéi vill Baren d’Pompelen ugewannt hunn. All d’Kontrollen waren op Écranen ze gesinn, alles war elektronesch kontrolléiert. Et hat esouguer e Kiessystem. Also, et huet perfekt funktionéiert.“

„Iwwer 100 Joer hunn si Kuelekoks benotzt, fir d’Eisen ze schmëlzen. An op eemol, an den 1960er Joren, hu si ugefaangen, Brennstoff bäi ze ginn an den Uewen. Dat gouf mat Hëllef vu Brennstofflanzen gemaach, déi Mazout, e speziellt Heizueleg, injizéiert hunn. Et war ganz bëlleg. Wéi de Brennstoff nach méi bëlleg ginn ass, hu si ugefaangen, en am Héichuewen C ze benotzen. Mir hunn all nogekuckt, wéi si dat gemaach hunn. Si hu gefrot, wéi eng Lanzen si benotze sollen. Jo, mir hu geduecht, mir huelen einfach déi Lanzen, déi mir och am A a B benotzt hunn. Awer do war eppes, wat mir net berücksichtegt haten. Am A an B war d’Loft 1000°C waarm, mee am C waren et 1200°C. All d’Lanzen sinn geschmolt. Also, wat maache mir elo? Mir kruten en Tipp vum Paul Würth, deen e finnësche Stol benotzt huet, deen 1200°C widderstoe konnt. Also hu mir dëse Stol benotzt, fir de Brennstoff z’injizéieren. Mir hunn 500 Tonnen Ueleg den Dag injizéiert. Et ass méi beléift ginn wéi de Kuelekoks an huet beim Schmelze gehollef.“

„1994 gouf et e risege Knall. Mir hunn eis gefrot: ‘Wat ass dann elo lass?’. Et huet geklongen, wéi wann een eng Kanoun virun ärem Haus ofgeschoss hätt. D’geschmolltent Eisen am Héichuewen C ass duerch d’Panzerung an d’Waasser gelaf. Wa geschmolltent Eisen a Kontakt mat Waasser kënnt, gëtt d’Waasser a Waasserstoff a Sauerstoff gespléckt. Et gouf eng grouss Explosioun. Den Héichuewen C gouf fir eng Woch ausgeschalt. Theoretesch hätte mir e missen zouloossen an erneieren. Awer d’General-Direktioun huet nee gesot. E géif provisoresch reparéiert ginn an esou laang lafen, bis en net méi gebraucht géif ginn. Hien ass provisoresch reparéiert ginn, mee ee Joer drop koum et nees zu enger Explosioun. Mëttlerweil war ech an der Pensioun, mee ech hunn et bis op Zolwer héieren. Ech hu menger Fra gesot: Et ass eppes um Belval geschitt. Dat ass net normal. Tatsächlech hat d’geschmolltent Eisen erëm de Wee an d’Waasser fonnt. Dës Kéier nach méi. Et war net méi ze flécken, si hu missten zoumaachen. Mee eng Schmelz ouni Eisen kann net funktionéieren. Also hu si séier den Héichuewen B nees ugefeiert an e bis zum Schluss 1997 lafe gelooss. Mëttlerweil ware schonn déi elektronesch Uewen do. D’Chinesen hunn den Héichuewen C kaf an en a China nees opgebaut.“

„Hei stounge fréier d’Hangaren vu Lalleng, si ware bei de ‘Lankelzer Wisen’, do hu mir als Kanner ëmmer gespillt. Do ware Wellblechschuppen, an deene gelegentlech Fligeren ënnerbruecht goufen. Da si mir op dës Fligere geklomm. Ech erënnere mech nach ganz genau, datt do eemol en Duebeldecker-Fliger stoung. Wéi al war ech do? Ech mengen, siwen oder aacht Joer. Also sinn ech ëmmer op deem Fliger ronderëmgeklomm, bis ech eemol mam Been duerch d’Hënnescht Flillek gefall sinn. Ech hunn direkt decidéiert, datt ech léiwer fort ginn, well ech Angscht hat, alles do futti ze maachen.“

„Do, direkt niewendrun, stoung den Tuerm. Duerno ass en zu enger Spillschoul ëmgebaut ginn. Mir si fréier och ëmmer um Tuerm eropgeklomm. D’Géigend ronderëm den Tuerm war oppen; et goufe keng Autobunnen oder esou eppes an der Géigend. Déi oppe Fläch, vun der Deponie bis bei de Bësch, do hu mir ëmmer gespillt. Ech hunn an de ‘Beienhaiser’ gewunnt, also hu mir riets a lénks vun dësem Gebitt eis eegen Hüttchen opgebaut. Mir sinn stänneg um Tuerm ronderëmgeklommen. Natierlech war dat net wierklech sécher. Als kleng Jongen a Meedercher war dat eng Héicht, wou mir eis kënne schwéier verletzen. Mir hu bis do gespillt, bis een Dag dëse Mann – ech weess nach ëmmer wéi en heescht, well ech en nach kennen – op eis mat engem Loftgewier geschoss huet. No deem Virfall si mir net méi eropgeklomm. Hien huet net just geschoss fir eis Angscht ze maachen, mee einfach well hien e Loftgewier doheem hat.“

„Zu menger Zäit, vläicht net esou vill. Et war einfach eppes, wat et gouf, ouni datt et nach geschafft oder funktionéiert hätt. D’Leit haten net wierklech eng emotional Bindung domat – also op d’mannst net meng Generatioun. Ech mengen, viru mir gouf et keng aner Generatioun, déi domat verbonnen hätt kënne sinn. D’Generatioun vu mengen Elteren huet do all d’Haiser kaaft. Also och viru menger Generatioun hat och schonn déi vu menge Elteren net vill Verbindung domat. Si hunn dacks guer keng Fligere méi fléie gesinn. Well schonn an där Zäit – also ronderëm d’1960er Joren – war alles zougemaach ginn. Et gouf also net wierklech eng emotional Verbindung; et huet een einfach gewosst, datt do emol eppes war, an op eemol war et net méi do. Kee Mënsch huet et vermësst; et war eben einfach esou. Et muss ee sech bewosst sinn, datt de Bewosstsinn iwwer historesch Saachen, besonnesch no der Krichszäit, net esou präsent war wéi hautdesdaags. Et huet ee sech dru gewinnt, datt Saachen just net méi do waren. Dowéinst hat een och keng staark Verbindung zu Saachen. Dat gëllt och fir materiell Besëtzer; et hat een net wierklech esou eng emotional Bindung wéi d’Leit se hautdesdaags hunn. Dat war einfach esou, an da gouf do en neien Deel vun der Stad gebaut: de Quartier Cinquantenaire. D’rue du Luxembourg an d’rue de Mondercange waren déi éischt Stroossen, déi zu Lalleng gebaut goufen, mäi Papp ass an der rue du Luxembourg op d’Welt komm.“

« Ech hunn dës Molerei als Rees an d’Vergaangenheet erstallt an en Kontrast zur Géigewaart gezu. Ech hunn architektonesch Elementer vun der Cité du Cinquantenaire integréiert. An der Strooss kann een déi al Versioun vu Lalleng gesinn. Zu Lalleng goufen et fréier e puer Weieren, op deenen d’Leit am Wanter Schlittschong gefuer sinn. No der Ofstëmmung vun den Awunner hunn ech decidéiert, e Fotoalbum bäizefügen, als Merci un d’Leit, déi hir Fotoen a perséinlech Geschichte mat mir gedeelt hunn. Op der Schlittschongpist gesäit een e jonke Jong mat engem Pabeierfliger an der Hand, wat net nëmmen den ale Fluchhafen zu Lalleng representéiert, mee och all déi Leit, déi hir Kandheet zu Lalleng verbruecht hunn. D’Bild vu Kanner, déi an de Stroossen spillen, widderhëlt sech méi wéi eng Kéier. Dat sinn d’Iddien, déi ech gesammelt hunn an d’Bild, dat ech domadder geschaf hunn. »

« Ech hu viru fënnef Joer ugefaange bei der Nuit de la Culture ze hëllefen. Dëst Joer gouf eng speziell Editioun mat fënnef verschiddene Quartieren organiséiert, a Lalleng war ee vun hinnen. De Konzept vum Lallenger Quartier huet virun engem Joer an engem hallwen ugefaangen, genau wéi d’Planung, wat mir solle maachen a wou mir et solle maachen. Et gouf eng Konferenz gehalen, fir spezifesch iwwer Lalleng ze schwätzen, well Lalleng ass net Esch. Lalleng ass Lalleng. Mir hu vill Wäert op d’Evolutioun vu Lalleng geluecht an op alles, wat sech verännert huet. Wéi d’Kënschtlerin ukomm ass, huet si eis nogelauschtert. Si huet Fotoe gekuckt, un engem Spadséiergang duerch de Quartier deelgeholl, an eist Treffen am Café Pirate war och wichteg. Sou ass si zu enger ‘Lallangeoise’ ginn. Ouni selwer aus Lalleng ze sinn, kéint ee sech d’Geschicht net virstellen. Ech sinn houfreg ze gesinn, wéi eng Kënschtlerin dës Fresk op eng Mauer zu Lalleng gemoolt huet. Si erzielt eng Geschicht. Wann een net betraff ass, kann e Bild vill vermëttelen. Awer fir déi, déi betraff sinn, wéi ech an all déi aner Leit, déi zum Projet bäigedroen hunn, gesäit een d’Saachen anescht. »

« KUFA huet um Projet matgemaach, well mir schonn eng grouss Erfarung an der Organisatioun vu Wandmolereien a Fresken zu Esch hunn. Dofir hu mir och gehollef, wéi et ëm de Wandmoler-Projet mam Mariana Duarte Santos gaangen ass. Also huet dat Ganzt bei eis ugefaangen. Am Joer 2014 hu mir de ‘Kufa’s Urban Art Projet’ gestart, mam Zil, eisen Haff méi frëndlech ze gestalten. Ufanks war alles voller Autoen, et goufe keng gréng Fläche gesinn, an de Ratelach war eng Zäit laang och net a Betrib. Esou ass d’Iddi entstanen, d’KUFA an e ‘Liewensraum’ ze verwandelen, wou d’Leit gären hikommen a sech ophalen, a gläichzäiteg e bëssen Dekor op eise Maueren ubréngen. Am Ufank war d’Iddi, national an international Kënschtler anzelueden. Dëst huet sech awer séier geännert, well mir an de folgende Joren eis Ziler vergréissert hunn. Mir wollten d’Konscht méi siichtbar maachen a souguer jonk Teenager a Kanner mat dësem Projet faszinéieren. Mir hunn och ugefaange méi interaktiv Saachen ze maachen. Esou huet sech de Projet iwwer d’Joren entwéckelt, an elo am Joer 2022 hu mir zesumme mat der Nuit de la Culture an dem C2DH vun der Uni zesummegeschafft, fir der Fresk zu Lalleng lebendeg ze ginn, déi d’Geschicht vu Lalleng erzielt. »

(Här Vanoli): « Wann s de an d’Gebaier era komm bass, stoungs de als éischt an engem Café, engem klassesche Café. Ech mengen, am ieweschte rietsen Eck stoung ëmmer eng Televisioun. Et waren och ëmmer déi selwecht Leit do, sou Stammclienten. Vun do aus konnt een och an den Danzsall kucken. Hannen am Danzsall war ëmmer eng zousätzlech Thek. Lénks ware souguer Trapen, déi op eng Kegelbunn gefouert hunn. Déi Kegelbunn war och eng klassesch, ech mengen, se war net elektresch, also net automatesch. Spéider gouf se och net méi benotzt. Ech mengen, dat louch dorun, datt kee Loscht hat, d’Keelen allkéiers manuell opzestellen. (laacht) »

(Madame Vanoli): « Wann ech driwwer nodenken, waren et eigentlech zwou verschidde Welten. Wann s de fir erakomm bass, stoungs de am Café. Ech erënnere mech nach drun, datt et gemittlech war. Als Kand hunn ech mech ëmmer wuel gefillt am Café. Op den Dëscher louchen och ëmmer Ziedelen. Et ware wierklech ëmmer déi selwecht Leit do, dat war den éischten Deel. Ech erënnere mech och nach un déi grouss Schiebetür, déi de Café vum Danzsall getrennt huet. Dat war sou eng riseg Schiebetür, déi ausgesinn huet wéi eng Acordeonsdier. Iwwert d’Woch war déi grouss Dier zou, an domat war den Danzsall wéi verstoppt. Samschdes owes ass dunn d’Magie geschitt, an ‘whoosh’, eng nei Welt huet sech opgemaach. De Café ass an den Hannergrond geréckelt, an elo stoung den Danzsall am Mëttelpunkt. Déi Schiebetür huet iwwer déi ganz Längt an Héicht vum Sall gaangen. Dowéinst hunn ech dat ëmmer sou beandrockend fonnt; et war wéi an engem Theater. Elo ass se zou, an ‘whoosh’ elo ass d’Dier op, an et ass Zäit fir ze danzen, an dann e Méindegmoies ‘whoosh’ d’Dier geet zou, an et ass erëm en normale Café. (laacht) »

« Meng Elteren hunn de Café spéider iwwerholl, also hunn ech déi ganz Dancing-Zäit erlieft. Ech erënnere mech nach gutt drun, wéi samschdes owes alles virbereet gouf. Meng Eltere waren ëmmer sou beschäftegt, datt si kaum Zäit haten. D’Kellner hunn och d’Dëscher opgestallt. Dir musst Iech virstellen, wann d’Meedercher danze gaange sinn, koumen d’Elteren mat, an heiansdo och d’Bridder, also war et ëmmer eng ganz Famill. All Famill hat hir eege fixe Platz, hiren eegene Stammdësch. (laacht) Een Dësch war fir eng Famill reservéiert, deen aneren fir déi nächst. D’Kellner hunn also d’Dëscher opgestallt, alles prett gemaach, an d’Museker si komm. Während d’Band geprouft huet, erënnere mech nach drun, datt de Café komplett eidel war, kee Mënsch war do. Also, keen huet sech nach bannendran opgehalen, an dann – esou hunn ech et als Kand empfonnt – vun enger Sekonn op déi aner war de ganze Café op eemol voll. Dunn huet d’Musek ugefaangen, an d’Leit hunn ugefaange mat danzen. Dat war dann och de Moment, wou meng Bomi ukomm ass, mech opgegraff huet a mech an d’Bett bruecht huet. (laacht) D’Musek war awer immens haart. Sou haart, datt ech se och nach samschdes a sonndes owes an mengem Zëmmer héiere konnt. »

« Ech weess dat och duerch meng Elteren, well si de Café jo schonn haten, an dat war eng vun deenen éischte Performancë vum Fausti. Zu där Zäit huet hien nach Faustino Cima geheescht. Dat war also eng vu sengen éischte Performancen an de 1960er Joren, wou hie fir eng Danzbar oowes Musek gespillt huet. Haaptsächlech, souwäit ech mech erënnere kann, waren et awer ëmmer déi selwecht Männer an déi selwecht Band, déi do gespillt hunn. D’Instrumenter stoungen och ëmmer do – si goufen ni ewechgeraumt – si waren also ëmmer present. An ech hunn et gär gehat, op de Schlagzeug ze spillen, also erënnere mech nach gutt, wéi ech ëmmer probéiert hunn, d’Schlagzeug ze benotzen, an dono hu si ëmmer misse nei agestallt ginn, well ech se benotzt hat. Dunn hunn ech ëmmer eng Strof kritt. Mä trotzdeem hunn ech et gär gemaach. Do war ee Member, vun deem ech den Numm net méi weess, mee säi Gesiicht hunn ech nach kloer virun Aen. Eng kleng Anekdot, déi ech erzielen kann, ass, datt hien all Samschdeg a Sonndeg zu mir gesot huet: ‘Du faasst d’Schlagzeug net un, da musse mer dono och näischt nei astellen.’ (laacht) »

« T war eng schéin Zäit, déi mer haten. Eh… Mer hunn zwar ëmmer gesot, wa mer vum Kazebierg zwouch hi gaange sinn, mer ginn op Esch. Grad wéi wann de Kazebierg net Esch gewiescht wier. Well mer hu missen, mer hu missen ënnert der, deer eh (pause) Äerzbréck erduerchgoen, eh. Mer hu missen (looks through photographs) fir eh op Déngen ze kommen. Op, op Esch ze kommen, hu mer missen eh ënnert der Äerzbréck erduerchgoen. (looks through photographs and hands them to the researchers) Do gesitt der, do gesitt der d’Äerzbréck. An hei war de Kazebierg, mer hu missen ënnert der Äerzbréck erduerchgoen, fir op Esch ze kommen. An dann hu mer ëmmer gemeet, wéi wann dat eh Esch, wann dat eh eng Stad wier fir dohin ze kommen. Di Bréck ass net mi. ‘T ass näischt méi do. »

« Do, do hu mer net gefrot, mer sinn einfach iwwer d’Streck gangen. An da koum rem eng Palissad vun der ARBED. Do konnte mer net driwwer. ‘T war verbueden. Ech hunn dann d’Iessen iwwer d’Palissad vun der ARBED gereecht… wa mäi Papp koum. Deen ass vun der Möllerei eropkomm bis virun d’Dier vun der Hütt an dann huet e mech un der Palissad stoe gesinn an dann hunn ech em säin Iesse ginn.

[Tobias Well en, well en jo och déi lang Aarbechtsdeeg dann haat.]

« Jo, well en den eh wéi nennt een dat, de langen Tour. Eemol all dräi Wochen huet ee mussen zwou Schichten hannerteneen maachen, soss huet dat net funktionéiert. Fréischicht, Mettegschicht, Nuetsschicht huet soss net funktionéiert. Eemol huet e mussen 16 Stonne schaffen. Mettegschicht an eng Nuetsschicht.

[Tobias Do war dann net wierklech eppes mat Mettegpaus an dowéinst hu Der him d’Iesse laanschtbruecht.]

Jo, jo,jo. Do hunn ech d’Iesse laanschtbruecht, owes um 9 Auer. Hu gewart wéi heen Zöit haat, da koum en aus der Möllerei erop, wou en als Erzmachinist geschafft huet. Dat war jo e puer Meter méi déif ennert der Äerd. An dann hunn ech em säin Iesse gereecht. »

« Bei Terre Rouge gouf näischt gemaach. Mer hu geduecht, mer hunn, et huet sech een op deen anere verlooss. Mer hunn eis, op déi eh ah di Rote, op di eh eh di En- op d’Pensionären vun Rote Erde, déi hate jo Zäit fir, eh, fir sech ze wieren. Mer haten op déi gehofft. Mer haten och op d’Uni Letzebuerg gehofft, dass déi och géif mat-mathellefen. D’Uni Letzebuerg war och erféiert, wéi op eemol alles ofgerappt gouf. An déi- et huet dann och eh Manifestatioune virun Terre Rouge gemaach, awer et war ze spéit, et konnt, een, et war ze spéit, huet keen, mer mer haten dat vergiess, verloos, ver… Een hat sech op den aanere verlooss, jo déi wäert schonn eppes, dee war jo, deen huet jo do geschafft, dee wäert schonn eh mat, mat der, mat der protestéiere goen. Jo, eh, als mer protestéiere gange sinn, do loungen d’Siloe schonn em. Et wollt een déi net, eg besonneg deen dat, wéi wéi heescht deen, deen op Terre Rouge alles baut do, wesst eh… Eis Gemeng huet eis och net gehollef. Déi huet och nogekuckt, wéi Rote eh Rote Erde, dat heescht wéi di al Schmelz ofgerappt gouf. (pause) Wéi mer waakreg gi sinn, do war et ze spéit. »

« Jo, mais, bon, fir eis war dat emmer e bëssen komesch, dass ee sech fir dat Haus interesséiert. Firwat intresséiert sech op eemol hellewesch fir dat Haus, firwat geet den Denis [Scuto] dohinner a mécht dat do a säin Architekturbuch, well et ass jo kee schéint Haus oder esou, et ass just grouss, ëëë, also all déi dote Saache Fir eis war et e bësse komesch. Im Nachhinein natierlech versteet een dat besser. mee den éischte Reflex ass jo, firwat? dass alles, dass eng Geschicht, déi ass eriwwer. Et ass elo alles ganz aneschters et Jo, et huet een, jo. Etmierkt een net, dass een amgaangen, dass d’Geschicht ze maachen, jo. Jo, dass wouer. »

« Also et gëtt, et gëtt su eng, eng, eng *laacht* Familljenanektod. Ech weess mol net ob dei richteg ass, mais warscheinlech ass déi richteg, déi ëëë, déi, déi ëmmer erzielt gëtt, ëëëm, an, un déi ech denke ech do laanscht ginn, also wann een elo dat Haus kuckt vun, vu vir, dann ass jo, an der Mëtt ass agaangen a riets a lénks zwou Kellertrapen, déi se urofginn, also fréier haten, ass een jo vu baussen an de Keller gaangen. An, ëëë, den, ëëë, de véierte Mee nonzénghonnertsechzeg ass deen Dag, wou ech gebuer gi sinn, ech war also mengem Grousspapp säin éischten Enkelkand, do ass heen mat engem Kolleeg sinn, si dann do rofgaangen an déi Wiertschaft do, d’Kaureler ënnen, der Barrière, an hunn dat gefeiert, warscheinlech e bëssen ze vill, ëëë, ok, da sinn se lo komm *laacht* bis bei d’Haus an do soll de Kolleeg vu mengem Bop soll dann déi Trap do rofgefall sinn. Also en ass do déi Trap rofgefall, huet sech d’rëppe gebrach a mäi Bop huet en einfach leie gelooss. En huet du gejaut an Mäi Bop ass eropgaangen, huet sech lech warscheinlech war en, sou *laacht* alkoholiséiert, dass en näischt konnt matmaachen, also, den, deen, dee Kolleeg vum, ë, vum Bopa ass an enger gewëssener Situatioun meng éischt Victime, deen ass, deen ass do, ë, jo, deen ass do Ëëë, also dat, dat ass eng Saach, déi ech, jo, un déi ech denken, wann ech do laanscht ginn, obwuel ech mol net weess, ob dat alles stëmmt. Ech denke mol, dass et net falsch ass, mee bon, fir de Rescht, jo, dass ass, ë, jo, et ass e bëssen eng Erënnerung un eng Welt, déi et fir mech warscheinlech ni su richteg ginn ass, an déi awer och fir all déi aner fort ass. »

« Oh! Ech misst, ech misst méi laang driwwer nodenken, ëëë, dat, dat kann ech schwéier soen. Ech ka mol kucken, wat dat fir meng, fir meng Kanner bedeit, also déi sinn elo enn zwanzeg, Ufanks drësseg. Ëëëm, dat ass net, net fëlleg, ëëëm, oninteressant fir si. Dat, dat kann ech net soen. Ech menge, si also, en Interêt drun, dat schonn. Ëëë, wat kënne se draus léieren, weess ech net, awer si, zumindest wann se sech scho mol e bëssen interesséiere fir, wéi et, wéi sou Saache ginn, einfach wéi wat zum Beispill eng Immigratioun bedeit huet, an dat huet ee jo dann Beispill an der eegener Famill dat ass, dat fannen ech schonn interessant. Also ech menge, si wunnen elo am Ausland an, an dat, dat ass awer eppes ganz aneschters, natierlech. Néamoins, den een de wunnt an der Schwäiz an natierlech ass et esou, wann een an der Schwäiz wunnt an dass een net Schwäizer ass, ass dat eppes ganz Besonnesches. An dat ass, dat ass natierlech weesentlech manner schlëmm warscheinlech, wéi dat hei war, mee et ass, et ass e bëssen, och dat doten, also richteg dozougehéieren, ë, deet een net an dat war fir déi éischt Generatioun sécher bëssen de Fall, ë, fir mäi Papp war et méi einfach, well en eeben hei grouss ginn ass, also deen huet sech, deen, deen, deen huet d’Gefill hen war, he war, jo, en huet dozou gehéiert. Mee ass dauert seng Zäit vun … Dat dauert Generatioune bis d’Leit dozou gehéieren, jo. Dat, dat ass vläicht eppes, ë, wat een einfa su … Jo, well, well jo d’Immigratioun bleift jo en Theema iwwerall an da sinn einfach, ëëë, gesäit, wat dat praktesch bedeit. Wann een Beispill virun der Dier huet, jo, dann kann een dat mol eng Kéier ukucken. »

« Mee, den Terrain wou ech… Wou 70 erneiert ginn ass, den hat schonn ee gewëssene Charme virun allem well en och an dem Quartier, wou ronderëm déi Kolonien si vun der ARBEDs Leit, an de war an sou engem Kessel. An dat huet och Ambiance bruecht, well mir haten den Terrain esou wéi de Stadion, de fréiere Stadion, do war eng Piste, eng Lafpisten dotëschent. Rise grouss. An do kriss du keng Stëmmung. Bei eis war ëmmer Stëmmung, well déi laanscht d’Clôture waren, déi hunn dann och widder déi, déi Panneaue geschloen, an dat huet Kaméidi gemaach, an d’Leit waren immens no zum… Zu de Spiller, ne. An den Terrain, den, de war och beléift bei de Géigner. Jiddereen huet gesot, “Mir komme gär op d’Grenz spillen, well do ass ëmmer Ambiance. »

« Mee mir haten ëmmer dat Ziel fir kënnen, als Jugendspiller, an d’Traineren hunn eis dat och ëmmer sou bësse schmackhaft gemaach fir eis ze motivéiere fir ze soen “Hei, gesitt dir den Terrain do wou d’éischt Ekipp spillt? Et ass bëssen den Terrain “fetisch“ an do muss Dir alles maache fir kënnen eng kéier do opzetrieden.“ An dat war fir eis ëmmer sou ee Symbol den Terrain, well d’Jeunesse awer, déi Zeit mol de Veräin Nummer 1. Am Land war. An jidderee wollt op dem Terrain spillen. An dat hat scho fir eis eng Wichtegkeet fir dierften eng kéier ze soen, “Voilà, ech spillen elo an der éischter Ekipp. An ech däerf do op dem Terrain och mol trainéieren an och spillen.” Ech mengen, dat war och eng Philosophie vum Club, déi gutt duerchduecht war, dass een ëmmer rëm sou bëssen den Terrain do de Jongen, deene jonker Spiller schmackhaft gemaach huet, dass si solle wierklech alles ginn, ne. »

« An et muss een awer och wëssen, datt de Jeunesse Publikum och ëmmer ganz kritesch war. Mee e stoung ëmmer hannert der Ekipp an dat huet ee gespuert. Wann ee schlecht gespillt huet, dann hu si dat och manifestéiert vun de Gradeien a vun der Tribün, an… Awer ni, ni béis, ne… Ëmmer “Maach mol virun! Wat spills du Haut eppes.“ Ni mat béise Wieder, wéi haut och leider vill op, op dem Terrain mat rassistesche Remarken d’Spiller vernannt ginn oder privat Saache mat era kommen, wat ech absolut net kann hu well dat gehéiert net dozou, mee wann een zu mir seet “Haut bass du awer eng deck Null.“ oder “Du bass net vill gelaf.“ Domadder muss ee Sportler kënne liewen, mat enger Kritik. Mee, den huet awer de Match dono rëm voll fir dech, fir dech gehalen an dech och encouragéiert fir alles ze maachen. Et war schonn eng Verbonnenheet mam Publikum, wou ech mengen, déi haut verluer gaangen ass. Déi Haut net méi do ass, wat och domat ze dinn huet, datt déi Spiller Haut, déi um Terrain lafen, eigentlech net vill mat der Jeunesse ze dinn hunn. »